Στρατηγική γεωγραφία
Η θέση της ανάμεσα στην Κεντρική Ανατολία και τις νότιες διαδρομές συνέδεσε την περιοχή, σε όλη τη διάρκεια της ιστορίας, με δίκτυα μετακίνησης και επικοινωνίας.
Λύστρα: η πόλη που κρύβεται στον γήλοφο.
Το Zoldura Höyük, περίπου ένα χιλιόμετρο βόρεια από το κέντρο του Hatunsaray, είναι ο πολυστρωματικός οικιστικός χώρος που ταυτίζεται με την αρχαία Λύστρα.
Ταυτότητα και θέση
Η σημασία της Λύστρας δεν περιορίζεται στην ταυτότητά της ως ρωμαϊκής αποικίας και στην παρουσία της στις παλαιοχριστιανικές αφηγήσεις, αλλά έγκειται και στη συνέχεια της κατοίκησης από παλαιότερες εποχές έως τις μεταγενέστερες περιόδους.
Οικισμός σε γήλοφο
Ο λόφος που βλέπουμε σήμερα είναι το αποτέλεσμα μιας μακράς διαδικασίας κατοίκησης.
Το Zoldura Höyük είναι ένας μεγάλος οικιστικός χώρος, με έκταση περίπου 740 μέτρα από ανατολή προς δύση και 650 μέτρα από βορρά προς νότο. Το ύψος του, περίπου 31,7 μέτρα, αντανακλά τη συσσώρευση πολιτιστικών επιχώσεων διαφορετικών περιόδων.
Οι διαστάσεις αυτές δείχνουν ότι είναι ανεπαρκές να θεωρείται η Λύστρα απλώς ως μικρό ιερό ή ως σημείο επίσκεψης με ένα μόνο κτίσμα. Ο γήλοφος πρέπει να εξετάζεται μαζί με τις επίπεδες οικιστικές ζώνες που τον περιβάλλουν.
Τι καθιστά σημαντική τη Λύστρα
Τέσσερις ιστορικές διαστάσεις.
Η σημασία της πόλης προκύπτει από τον συνδυασμό των στρατιωτικών, διοικητικών, θρησκευτικών και περιφερειακών ρόλων που ανέλαβε σε διαφορετικές περιόδους.
Ρωμαϊκή αποικία
Η πόλη, ενταγμένη στη στρατιωτική και διοικητική οργάνωση της Ρώμης με το όνομα Colonia Iulia Gemina Felix Lystra, αποτέλεσε μέρος της αποικιακής πολιτικής της εποχής του Αυγούστου.
Πρώιμος Χριστιανισμός
Η κειμενική παράδοση που συνδέεται με τον Παύλο, τον Βαρνάβα και τον Τιμόθεο καθιστά τη Λύστρα ένα από τα γνωστά κέντρα της χριστιανικής ιστορίας.
Η πόλη της Ύστερης Αρχαιότητας
Η μνημειακή θρησκευτική αρχιτεκτονική και η επισκοπική ταυτότητα μαρτυρούν την περιφερειακή βαρύτητα της Λύστρας κατά την Ύστερη Αρχαιότητα.
Κείμενο και υλικός πολιτισμός
Μια προσεκτική προσέγγιση της ιστορίας της πίστης.
Οι αφηγήσεις για τη Λύστρα στην Καινή Διαθήκη εξηγούν τη θέση της πόλης στην ιστορία της θρησκείας. Το ιστορικό κείμενο, ωστόσο, δεν αποτελεί αρχαιολογικό εύρημα· τα δύο είδη τεκμηρίων μπορούν να αλληλοσυμπληρώνονται, αλλά δεν υποκαθιστούν το ένα το άλλο.
Παύλος και Βαρνάβας
Η κειμενική αφήγηση περιγράφει την άφιξη των δύο πρώιμων χριστιανικών μορφών στη Λύστρα και τις συναντήσεις τους στην πόλη.
Τιμόθεος
Στη χριστιανική παράδοση, η Λύστρα είναι ένας από τους τόπους που συνδέονται με το περιβάλλον του Τιμοθέου, συνοδοιπόρου του Παύλου.
Επισκοπή
Η αναφορά της πόλης ως επισκοπικού κέντρου στους επόμενους αιώνες φανερώνει τη συνέχεια της θρησκευτικής της σημασίας.
Η Λύστρα στον χάρτη
Η διαδρομή από την Ανατολική Μεσόγειο προς τη Λυκαονία.
Η αφήγηση της πρώτης περιοδείας στις Πράξεις των Αποστόλων 13–14 περιγράφει ένα εκτεταμένο δίκτυο μετακινήσεων που, μέσω της Κύπρου, της Παμφυλίας και της Κεντρικής Ανατολίας, φθάνει στη Λύστρα και στη συνέχεια επιστρέφει στους ίδιους σταθμούς της ενδοχώρας.
Η Λύστρα στα νομίσματα
Το όνομα και τα σύμβολα της πόλης επάνω στο μέταλλο.
Τα ρωμαϊκά επαρχιακά νομίσματα που κόπηκαν στο όνομα της Λύστρας δεν ήταν απλώς μέσα πληρωμής. Οι προσωπογραφίες των ηγεμόνων, ο αποικιακός τίτλος και οι απεικονίσεις της γεωργίας και των θεοτήτων καθιστούν ορατή την πολιτική ταυτότητα της πόλης και τον τρόπο με τον οποίο επέλεγε να αυτοπαρουσιάζεται.
01 · RPC IV.3 7265
Μάρκος Αυρήλιος · Καίσαρας Χρονολόγηση: περ. 147–161 μ.Χ.
Το ιδρυτικό σύμβολο της Ρώμης στη Λύστρα.
Κράμα χαλκούΜέση διάμ. 17 mmΜέσο βάρος 3,54 g
-
Εμπροσθότυπος
Η ακάλυπτη κεφαλή του νεαρού, βραχύγενειου Μάρκου Αυρηλίου στρέφεται προς τα δεξιά. Ο τίτλος «Καίσαρας» δείχνει ότι το νόμισμα ανήκει στην περίοδο πριν γίνει αυτοκράτορας.
-
Οπισθότυπος
Η λύκαινα στέκεται προς τα δεξιά και στρέφει το κεφάλι προς τα αριστερά· κάτω από αυτήν θηλάζουν οι δίδυμοι Ρωμύλος και Ρώμος. Το σύμβολο αυτό από την ιδρυτική αφήγηση της Ρώμης συνδέει άμεσα την αποικιακή ταυτότητα της Λύστρας με τη Ρώμη.
- Επιγραφή εμπροσθοτύπου
- CAESAR AVRELIVS
- Επιγραφή οπισθοτύπου
- COLONIAE LVSTRA
02 · RPC I 3538
Αύγουστος Βασιλεία: 27 π.Χ.–14 μ.Χ.
Σκηνή άροσης που εκφράζει την αποικιακή ταυτότητα.
Κράμα χαλκούΜέση διάμ. 26 mmΜέσο βάρος 10,53 g
-
Εμπροσθότυπος
Η δαφνοστεφής κεφαλή του Αυγούστου στρέφεται προς τα αριστερά· πίσω από την προσωπογραφία υπάρχει κέρας αφθονίας.
-
Οπισθότυπος
Εικονίζεται άποικος να προχωρεί προς τα αριστερά με άροτρο που σύρουν δύο καμπούρικα βόδια. Η σκηνή συμβολίζει την ίδρυση της ρωμαϊκής αποικίας και τη σχέση της με τη γη.
- Επιγραφή εμπροσθοτύπου
- IMPE AVGVSTI
- Επιγραφή οπισθοτύπου
- COL IVL FEI GEM LVSTRA
03 · RPC II 1606A
Τίτος Βασιλεία: 79–81 μ.Χ.
Αυτοκρατορική προσωπογραφία και Αθηνά.
Κράμα χαλκούΜέση διάμ. 19 mmΜέσο βάρος 4,43 g
-
Εμπροσθότυπος
Η δαφνοστεφής προσωπογραφία του Τίτου στρέφεται προς τα δεξιά. Το όνομα και οι τίτλοι του αυτοκράτορα αναγράφονται στην περιμετρική επιγραφή.
-
Οπισθότυπος
Παριστάνεται προτομή της Αθηνάς προς τα αριστερά, με λοφιοφόρο κράνος. Ο τύπος συνδυάζει στο ίδιο νόμισμα τη ρωμαϊκή ταυτότητα της Λύστρας με την εικόνα της κλασικής προστάτιδας θεάς.
- Επιγραφή εμπροσθοτύπου
- IMP T CAE AVG [VESP]AS
- Επιγραφή οπισθοτύπου
- COL IVL LVS
04 · RPC IV.3 7264
Αντωνίνος Πίος Βασιλεία: 138–161 μ.Χ.
Σιτηρά, αφθονία και Δήμητρα.
Κράμα χαλκούΜέση διάμ. 28 mmΜέσο βάρος 11,41 g
-
Εμπροσθότυπος
Η δαφνοστεφής, γενειοφόρος προσωπογραφία του Αντωνίνου Πίου στρέφεται προς τα δεξιά.
-
Οπισθότυπος
Η πέπλοφόρος Δήμητρα κάθεται προς τα αριστερά, κρατώντας παπαρούνα και δύο στάχυα στο ένα χέρι και μακρύ σκήπτρο στο άλλο. Μαζί με τον μικρό βωμό μπροστά της, η σύνθεση προβάλλει τον κόσμο της γεωργίας και της αφθονίας.
- Επιγραφή εμπροσθοτύπου
- ANTONINVS AVG PIVS P P TR P COS IIII
- Επιγραφή οπισθοτύπου
- CERERIS COL LVSTRA
Σημείωση για τις εικόνες και τις διαστάσεις
Οι εικόνες αυτές δεν είναι φωτογραφίες μουσείου ή δημοπρασίας, αλλά νέες καλλιτεχνικές αποδόσεις βασισμένες σε περιγραφές επιστημονικών καταλόγων. Δεν αντιγράφουν πιστά ένα συγκεκριμένο ανασκαφικό εύρημα ή ένα μεμονωμένο νόμισμα. Οι τιμές διαμέτρου και βάρους είναι μέσοι όροι καταγεγραμμένων δειγμάτων του τύπου· τα πραγματικά παραδείγματα μπορεί να διαφέρουν.
Η αφήγηση της Λύστρας στην τέχνη
Το αποτύπωμα του Παύλου στη Λύστρα.
Στην αφήγηση των Πράξεων των Αποστόλων ξεχωρίζουν οι συναντήσεις του Παύλου και του Βαρνάβα στην πόλη, η διήγηση της θεραπείας και η προσπάθειά τους να σταματήσουν την προετοιμασία θυσίας. Οι σκηνές αυτές επανερμηνεύθηκαν επί αιώνες από διαφορετικές καλλιτεχνικές παραδόσεις.
Σημείωση για την καλλιτεχνική αναπαράσταση
Οι απεικονίσεις του Παύλου σε αυτή την ενότητα είναι νέα σχέδια, εμπνευσμένα από την εικονογραφική παράδοση μεταγενέστερων αιώνων. Δεν είναι προσωπογραφίες από την εποχή του Παύλου ούτε αρχαιολογικά αντικείμενα που βρέθηκαν στη Λύστρα.
Σημείωση για τη χρήση των εικόνων
Οι εικόνες τοπίου που αποδίδουν την πιθανή όψη του Zoldura Höyük και της Λύστρας είναι καλλιτεχνικές ερμηνείες της ατμόσφαιρας του χώρου· δεν πρέπει να θεωρούνται ακριβείς αρχιτεκτονικές αποκαταστάσεις ή τεκμήρια. Τα σχέδια του Kilistra χρησιμοποιούνται μόνο στην ξεχωριστή ενότητα που εξηγεί τη διαφορά μεταξύ των δύο τόπων.
Δύο τόποι που συγχέονται συχνά
Η Λύστρα δεν είναι το Kilistra.
Η Λύστρα είναι το Zoldura Höyük κοντά στο Hatunsaray. Το Kilistra, γύρω από το Gökyurt, είναι διαφορετικός οικισμός με άλλη θέση και διαφορετική ιστορική φυσιογνωμία. Παρότι τα παρόμοια ονόματα οδηγούν κατά καιρούς σε σύγχυση, οι γεωγραφικές και αρχαιολογικές ταυτότητες των δύο χώρων είναι διακριτές.
Διαβάστε τις πληροφορίες επίσκεψης
Kilistra · Gökyurt
Μια κοντινή ματιά στο λαξευτό τοπίο.
Τα ακόλουθα σχέδια παρουσιάζουν τους λαξευτούς χώρους του Kilistra. Δεν απεικονίζουν το τοπίο του γηλόφου της Λύστρας· περιλαμβάνονται εδώ για να καταστήσουν σαφή την οπτική και χωρική διαφορά μεταξύ των δύο τόπων.
